image ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ

ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ

5ος αιώνας π.Χ.





ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Σπαρτιάτης πολιτικός, στρατηγός και ναύαρχος, που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ιστορία της πατρίδας του από τα τέλη του Πελοποννησιακού πολέμου και έπειτα. Καταγόταν από παλαιό γένος των Ηρακλειδών και είχε γεννηθεί κατά πάσα πιθανότητα γύρω στο 455 π.Χ.

Το 408/407 π.Χ. στάλθηκε ως ναύαρχος του Πελοποννησιακού στόλου στην Ιωνία. Χάρη στις προσωπικές επαφές που ανέπτυξε με τον Κύρο τον Νεώτερο, κατόρθωσε να εξασφαλίσει εκ μέρους των Περσών μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια από όση έπαιρναν οι Σπαρτιάτες ως τότε, με αποτέλεσμα να ναυπηγήσει, σε συνεργασία με τους ολιγαρχικούς της Ιωνίας, αξιόμαχο στόλο. Με τον στόλο αυτό νίκησε τον αθηναϊκό στόλο στο Νότιο (κοντά στην Έφεσο) το 407 π.Χ. απόντος του Αλκιβιάδη, ήττα που σηματοδότησε και το τέλος της πολιτικής σταδιοδρομίας του τελευταίου.

Μετά τη συντριβή του Καλλικρατίδα, έναν χρόνο αργότερα (406 π.Χ.) στη ναυμαχία των Αργινουσών, ο Λύσανδρος στάλθηκε και πάλι στο μέτωπο της Ιωνίας (405/404 π.Χ.), με απαίτηση των συμμάχων, αυτή τη φορά όμως ως επιστολεύς του ναυάρχου Αράκου και όχι ως ναύαρχος ο ίδιος, αφού η σπαρτιατική νομοθεσία απαγόρευε στο ίδιο πρόσωπο να καταλάβει το αξίωμα του ναυάρχου δυο φορές. Ο Λύσανδρος απέκλεισε τα Στενά του Ελλησπόντου, κατέλαβε τη Λάμψακο και τελικά κατέστρεψε τον αθηναϊκό στόλο στη θέση Αιγός ποταμοί, το φθινόπωρο του 405 π.Χ. Με τη ναυμαχία αυτή τερματίστηκε ο Πελοποννησιακός πόλεμος.

Αφού κατέλαβε ορισμένες στρατηγικής σημασίας πόλεις της περιοχής, όπως το Βυζάντιο, τη Χαλκηδόνα και τη Σηστό, διαλύοντας έτσι τα υπολείμματα της Αθηναϊκής Συμμαχίας, έπλευσε στην Αττική και ηγήθηκε του ναυτικού αποκλεισμού της Αθήνας από τα τέλη του 405 έως τον Απρίλιο του 404 π.Χ., αφού πρώτα υπέταξε τη Σάμο όσο και στις άλλες συμμαχικές της Αθήνας πόλεις που καταλάμβανε, φρόντιζε να εγκαθιδρύει ολιγαρχικό πολίτευμα, αναθέτοντας την εξουσία σε δεκαρχίες αποτελούμενες από οπαδούς του, οι οποίοι υποστηρίζονταν από Σπαρτιάτες αρμοστές. Στην Αθήνα επέβαλε το καθεστώς των “Τριάκοντα”, το οποίο, λόγω της επικράτησης σε αυτό των ακραίων ολιγαρχικών στοιχείων, μετατράπηκε σε ένα τυραννικό σύστημα διακυβέρνησης.

Η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη που διέθετε ο Λύσανδρος ως ο ισχυρότερος του κόσμου μετά το 404 π.Χ. και κυρίως οι φιλοδοξίες του να περιορίσει την εξουσία των παραδοσιακών πολιτειακών παραγόντων της Σπάρτης με την εισαγωγή του θεσμού της αιρετής αντί της κληρονομικής βασιλείας (για τον σκοπό αυτόν επιδίωξε μάλιστα να αποσπάσει την υποστήριξη των μαντείων των Δελφών, της Δωδώνης και του Άμμωνος Διός, χωρίς όμως άμεσο αποτέλεσμα) θορύβησαν τους βασιλείς, οι οποίοι, σε συνεργασία με τους εφόρους, άρχισαν να υπονομεύουν τη θέση του πιθανόν ήδη από το 403 π.Χ. Παράλληλα, οι αντίπαλοί του παραμέρισαν από τις ελληνικές πόλεις τις συγκροτούμενες από τους οπαδούς του δεκαρχίες, αποστερώντας τον έτσι από σημαντικά πολιτικά ερείσματα που διέθετε εκτός Σπάρτης. Λόγω των φιλοδοξιών του, ο Λύσανδρος παραγκωνίστηκε και από τον βασιλιά Αγησίλαο, μολονότι το 399 π.Χ. τον βοήθησε να ανέλθει στο θρόνο της Σπάρτης και το 396 π.Χ. τον ακολούθησε στην εκστρατεία του στη Μικρά Ασία εναντίον των Περσών. Με την έκρηξη του Κορινθιακού πολέμου, εισέβαλε στη Βοιωτία, αλλά προτού έλθει σε επαφή με τον βασιλιά Παυσανία, δέχθηκε αιφνιδιασμό και σκοτώθηκε σε μάχη κοντά στην Αλίαρτο, το φθινόπωρο του 395 π.Χ.

Στο απόγειο της δύναμής του, ο Λύσανδρος υπήρξε ο πρώτος Έλληνας που του απονεμήθηκαν θεϊκές τιμές εν ζωή. Στη Σάμο, για παράδειγμα, του απέδωσαν τιμές ήρωα, ενώ για ένα μικρό χρονικό διάστημα τα Ηραία (περιώνυμη τοπική εορτή) μετονομάστηκε προς τιμήν του σε “Λυσάνδρεια”. Προς τιμήν του, επίσης, διάφορες πόλεις ανέθεσαν ανδριάντες, όπως λόχου χάρη οι Σάμιοι στην Ολυμπία.